Το ακαθάριστο δημόσιο χρέος των ΗΠΑ ξεπέρασε για πρώτη φορά τα 40 τρισ. δολάρια, ενώ το αμερικάνικο κράτος δανείζεται με το υψηλότερο επιτόκιο από την κρίση του 2008, πάνω από 5%. Ολα αυτά παρουσιάζονται σαν να αφορούν μόνο κάποιους «επενδυτές» και τα χρηματοοικονομικά ινστιτούτα των καπιταλιστών, κάπου πολύ μακριά. Στην πραγματικότητα όμως, πίσω από αυτούς τους αριθμούς και τα στοιχεία, αναδύονται ξανά ορμητικά στην επιφάνεια οι τεράστιοι ανταγωνισμοί και τα αδιέξοδα του καπιταλιστικού συστήματος, που βάζουν φωτιά σε όλο τον πλανήτη και οι πραγματικοί λόγοι για τους οποίους οι καπιταλιστές σέρνουν τους λαούς στην άβυσσο νέων πολέμων και θυσιών.
Για παράδειγμα, πίσω από την άνοδο του κόστους δανεισμού των ΗΠΑ βρίσκεται η - σχετική - αποδυνάμωση της αμερικανικής οικονομίας στον παγκόσμιο ανταγωνισμό και ιδιαίτερα σε σχέση με την Κίνα, με την αμερικανική αστική τάξη να δίνει μάχη για τη διατήρηση της πρωτοκαθεδρίας της, επιστρατεύοντας όλα τα όπλα στην ιμπεριαλιστική σύγκρουση που μαίνεται (π.χ. νέες κυρώσεις σε Ιράν, κατάρρευση των διαπραγματεύσεων με τον Καναδά για τους δασμούς κ.ο.κ.). Η αποδυνάμωση της «εμπιστοσύνης» στα δημοσιονομικά των ΗΠΑ, για την οποία άλλωστε γράφουν τα αστικά επιτελεία, είναι σύμπτωμα της έντασης των ανταγωνισμών και των συσχετισμών που κλονίζονται (π.χ. προσπάθεια να αποδυναμωθεί το δολάριο ως παγκόσμιο αποθεματικό).
Τα μέτρα που παίρνονται από την αμερικάνικη κυβέρνηση δεν μπορούν να λύσουν τις βαθύτερες αιτίες. Αντίθετα, μπλέκουν ακόμα περισσότερο το κουβάρι των ανταγωνισμών: «Σύμμαχοι» και αντίπαλοι παίρνουν αντίμετρα στον «πόλεμο των δασμών», επιδρώντας και στην ενδοαστική διαπάλη στις ΗΠΑ. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η απόφαση του αμερικανικού Ανώτατου Δικαστηρίου που έκρινε παράνομους μια σειρά δασμούς και επέβαλε την επιστροφή τους, επιβαρύνοντας κι άλλο το χρέος των ΗΠΑ με πάνω από 200 δισ. δολάρια.
Ενδεικτική είναι επίσης η συντονισμένη παρέμβαση των κεντρικών τραπεζών ΗΠΑ και Ιαπωνίας για τη στήριξη του γιεν και εμμέσως του δολαρίου και των αμερικανικών ομολόγων (δεδομένου ότι η Ιαπωνία είναι πλέον ο μεγαλύτερος ξένος κάτοχος αμερικανικών κρατικών ομολόγων με πάνω από 1,1 τρισ.). Η παρέμβαση κρίθηκε αναγκαία επειδή η Ιαπωνία ετοιμαζόταν να πουλήσει μαζικά αμερικανικά ομόλογα για να χρηματοδοτήσει μέτρα αντιμετώπισης του πληθωρισμού, μετά την απότομη αύξηση των τιμών των καυσίμων εξαιτίας της επέμβασης των ΗΠΑ στο Ιράν. Αλλο ένα παράδειγμα για το πώς η μάχη για την πρωτοκαθεδρία ρίχνει ένα - ένα τα «τουβλάκια» του ντόμινο με απρόβλεπτες συνέπειες και δημιουργεί «ρωγμές» σε δήθεν αρραγείς συμμαχίες των καπιταλιστών. Η αντίδραση των επιτελείων της ΕΕ για το γεγονός ότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ πούλησε μαζικά - και απροειδοποίητα - ευρώ για να αγοράσει γεν είναι αποκαλυπτική.
Καθετί που παρουσιάζεται ως «αντίδοτο» στις μεγάλες αντιφάσεις και τα αδιέξοδα των καπιταλιστικών οικονομιών, στην πορεία αποδεικνύεται «δηλητήριο». Η εκτίναξη των κρατικών χρεών στις ΗΠΑ, στη Βρετανία, στη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία κ.ο.κ., είναι στενά συνδεδεμένη με τα μέτρα που πήραν τα προηγούμενα χρόνια, στην προσπάθεια να καθυστερήσουν την εκδήλωση μιας νέας καπιταλιστικής κρίσης. Τώρα αποδεικνύεται ότι τα μέτρα αυτά όχι μόνο δεν ανακόπτουν την πορεία, αλλά δημιουργούν προϋποθέσεις για ακόμη πιο βαθιά κρίση. «Αποτελεί ειρωνεία το γεγονός ότι η ευπάθεια δημιουργείται από τους ίδιους τους μηχανισμούς που υιοθετήθηκαν για να τη μειώσουν (...) είναι σαν να κλείνεις μια τρύπα και να ανοίγεις μια άλλη», έλεγε χαρακτηριστικά σε συνέντευξή του ο Huw Pill, επικεφαλής οικονομολόγος της Τράπεζας της Αγγλίας, προσθέτοντας ότι οι τεράστιες ποσότητες κρατικού δανεισμού για να στηρίξουν τη ρευστότητα των ομίλων, όπως επίσης η κρατική εγγύηση του εταιρικού δανεισμού και των τραπεζών, δημιούργησαν «μια πυριτιδαποθήκη» που τώρα φλέγεται.
Επιβεβαιώνεται για άλλη μια φορά ότι καμία μορφή αστικής διαχείρισης δεν μπορεί να ξορκίσει τις αιτίες των καπιταλιστικών κρίσεων: Το κυνήγι του μέγιστου κέρδους που βρίσκεται στο DNA του σάπιου συστήματος, την υπερσυσσώρευση των κεφαλαίων που δεν βρίσκουν κερδοφόρες διεξόδους. Αυτό βρίσκεται πίσω και από τη «στενότητα» κεφαλαίων για την οποία μιλάνε τα αστικά επιτελεία, όσο κι αν παρουσιάζουν την πραγματικότητα αντεστραμμένη, με τις γνωστές θεωρίες περί «κρίσης χρέους». Γιατί το πρόβλημα δεν είναι ότι «λείπουν» τα τεράστια συσσωρευμένα κεφάλαια, αλλά ότι αυτά κυνηγάνε το μέγιστο κέρδος, το οποίο προς στιγμήν υπόσχονται οι επενδύσεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη, οδηγώντας βέβαια και εκεί σε έναν νέο γύρο συγκέντρωσης και συγκεντροποίησης, με ευρύτερες συνέπειες και νέα αδιέξοδα που ήδη εκκολάπτονται.
Με δυο λόγια, η εκτίναξη των κρατικών χρεών αθροίζεται σε εκείνα τα σημάδια που δείχνουν ότι μια νέα καπιταλιστική κρίση καραδοκεί, ενώ μπροστά βρίσκεται η μεγαλύτερη όξυνση των ανταγωνισμών. Γνωστό είναι και το πώς «ξεπερνάει» το κεφάλαιο τις κρίσεις του, πώς λύνει τους ανταγωνισμούς του: Φορτώνοντας νέα βάρη και θυσίες στους λαούς, καταστρέφοντας παραγωγικές δυνάμεις με τον πόλεμο. Ετσι, πίσω από τη γιγάντωση του κρατικού χρέους των ΗΠΑ, της ΕΕ, του ΝΑΤΟ, με ευκολία διαβάζει κανείς τον λογαριασμό της πολεμικής προετοιμασίας για μια γενικευμένη ιμπεριαλιστική σύγκρουση. Μόλις πρόσφατα η Βουλή των αντιπροσώπων στις ΗΠΑ ψήφισε στρατιωτικές δαπάνες άνευ προηγουμένου, ύψους 1,15 τρισ. δολαρίων, ενώ ήδη ο λογαριασμός της ιμπεριαλιστικής επέμβασης στο Ιράν γράφει πάνω από 37 δισ. δολάρια.
Οι καταιγιστικές εξελίξεις προσφέρουν νέα πείρα και αποδείξεις ότι το πραγματικό χρέος των λαών στην εποχή που ο κόσμος φλέγεται δεν είναι να κάνουν νέες θυσίες για τα κέρδη, τα χρέη και τους πολέμους των καπιταλιστών, αλλά να αγωνιστούν με όλες τους τις δυνάμεις για την ανατροπή της εξουσίας τους, να ανοίξουν τον δρόμο για τον σοσιαλισμό - κομμουνισμό!
Πηγή: Το άρθρο αναδημοσιεύεται από τη στήλη «Αποκαλυπτικά», του «Ριζοσπάστη», Τρίτη 25 Αυγούστου 2026
Δημοσίευση σχολίου