Μια βραδιά ιστορίας, μνήμης και μουσικής παράδοσης στο πλαίσιο του 3ού Φεστιβάλ Ακροναυπλίας – Ημέρες Πολιτισμού 2026
Υπάρχουν ιστορίες που δεν γράφτηκαν σε βιβλία, αλλά περπάτησαν στα βουνά, κατέβηκαν στα χειμαδιά και μεταφέρθηκαν από γενιά σε γενιά μέσα από τραγούδια, αφηγήσεις και πανηγύρια. Μια τέτοια ιστορία, βαθιά συνδεδεμένη με την Αργολίδα και την Αρκαδία, έρχεται στο προσκήνιο αύριο, Τετάρτη 26 Αυγούστου, στην Παραλία Ιρίων.
Στις 21.00, στον προαύλιο χώρο του Αγίου Κωνσταντίνου, παρουσιάζεται η εκδήλωση «Ανεβοκατεβάτες – Οι παραχειμάζοντες βοσκοί της Αρκαδίας στην Αργολίδα», στο πλαίσιο του 3ού Φεστιβάλ Ακροναυπλίας – Ημέρες Πολιτισμού 2026 του Δήμου Ναυπλιέων.
Η εκδήλωση επιχειρεί να φωτίσει έναν κόσμο που για πολλές δεκαετίες αποτελούσε ζωντανό κομμάτι της κοινωνικής και οικονομικής ζωής της Πελοποννήσου. Ήταν οι άνθρωποι που ακολουθούσαν τον ετήσιο κύκλο των εποχών, μετακινώντας τα κοπάδια τους από τα ορεινά της Αρκαδίας προς τις πιο ήπιες περιοχές της Αργολίδας και αντίστροφα.
Οι «ανεβοκατεβάτες», όπως τους αποκαλούσε η τοπική κοινωνία, δεν μετακινούσαν μόνο τα ζώα τους. Μαζί τους ταξίδευαν τρόποι ζωής, έθιμα, λέξεις, ιστορίες, μουσικές και τραγούδια. Η μετακίνηση από τον τόπο της θερινής διαμονής στον χειμαδιά δεν ήταν απλώς μια οικονομική ανάγκη. Ήταν ένας ολόκληρος πολιτιστικός κύκλος, βαθιά ριζωμένος στο αρκαδικό τοπίο.
Από τα βουνά της Αρκαδίας στα χειμαδιά της Αργολίδας
Η παρουσία των Αρκάδων κτηνοτρόφων στην Αργολίδα αποτελεί ένα ιδιαίτερο κεφάλαιο της νεότερης κοινωνικής ιστορίας της περιοχής. Τα κοπάδια κατέβαιναν στους πεδινούς και παράκτιους τόπους, όπου το κλίμα ήταν ηπιότερο κατά τους χειμερινούς μήνες, και την άνοιξη έπαιρναν ξανά τον δρόμο προς τα ορεινά.
Μαζί με τους ανθρώπους και τα ζώα μετακινούνταν και ένας ολόκληρος πολιτισμός.
Τα τραγούδια της ξενιτιάς, του έρωτα και του αποχωρισμού, τα τραγούδια της δουλειάς και της καθημερινότητας, οι σκοποί του γάμου και του γλεντιού, τα μοιρολόγια, αλλά και οι μελωδίες που μιλούν για την ελευθερία, τη φύση και τη λεβεντιά, αποτελούσαν το μουσικό αποτύπωμα μιας κοινωνίας που ζούσε σε άμεση σχέση με το βουνό, τα ζώα και τις εποχές.
Αυτόν ακριβώς τον κόσμο επιχειρεί να ανασύρει η αυριανή εκδήλωση. Όχι ως μια μουσειακή αναπαράσταση ενός παρελθόντος που χάθηκε, αλλά ως μια ζωντανή συνομιλία ανάμεσα στη μνήμη και το σήμερα.
Για τους «ανεβοκατεβάτες» θα μιλήσουν ο Ιωάννης Μπιζέλης, καθηγητής του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, και η Ζιζή Σαλίμπα, διδάκτωρ ιστορικός και οικονομολόγος. Μέσα από την παρουσίασή τους αναμένεται να αναδειχθούν τόσο οι συνθήκες της παραχειμασίας όσο και η κοινωνική και πολιτισμική σημασία της μετακίνησης των ποιμενικών πληθυσμών από την Αρκαδία προς την Αργολίδα.
«Τα χαμηλώματα των βουνών»
Το δεύτερο μέρος της βραδιάς περνά από την ιστορική αφήγηση στη μουσική.
Η συναυλία «Τα χαμηλώματα των βουνών», με τον Θωμά Κωνσταντίνου και τους μουσικούς του, θα αναζητήσει μέσα από παραδοσιακούς σκοπούς και τραγούδια τον ήχο αυτού του κόσμου.
Η μουσική δεν θα λειτουργήσει απλώς ως συνοδεία της αφήγησης. Θα γίνει το ίδιο το μέσο μέσα από το οποίο θα επιστρέψουν στη μνήμη οι άνθρωποι, τα τοπία και οι ιστορίες των παλιών πανηγυριών.
Από τη φλογέρα και το νταούλι έως τις σύγχρονες μουσικές επεξεργασίες, η παράσταση επιχειρεί να δημιουργήσει μια γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν. Οι παλιοί ήχοι συνομιλούν με διακριτικά ηχητικά τοπία, τα οποία «ντύνουν» μουσικά τα κείμενα και δημιουργούν μια διαφορετική εμπειρία ακρόασης.
Στο μουσικό σχήμα συμμετέχουν οι Παναγιώτης Αγγελακόπουλος στο τραγούδι, η Κωνσταντίνα Πλάση (Θυγατέρες) στο τραγούδι, ο Μανόσε Κοστέρης στο νταούλι, ντέφι, τουμπελέκι και ηχητικά τοπία, ο Παναγιώτης Σκουτέρης στην ποιμενική φλογέρα και το κλαρίνο, ο Κωνσταντίνος Κελίλης στο βιολί, ο Νίκος Κουδούνης στο σαντούρι και ο Θωμάς Κωνσταντίνου στο λαούτο και το τραγούδι. Η μουσική επιμέλεια και οι ενορχηστρώσεις είναι του Θωμά Κωνσταντίνου.
Μια μνήμη που παραμένει ζωντανή
Ίσως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της αυριανής βραδιάς να βρίσκεται ακριβώς εδώ: στη διαπίστωση ότι η παράδοση δεν είναι κάτι στατικό. Δεν είναι ένα αντικείμενο κλεισμένο σε μια προθήκη, ούτε μια εικόνα ενός κόσμου που υπάρχει μόνο στις παλιές φωτογραφίες.
Η παράδοση μετακινείται, όπως μετακινούνταν και οι ίδιοι οι «ανεβοκατεβάτες».
Από τα αρκαδικά βουνά στις πεδιάδες και τις ακτές της Αργολίδας, από το χειμαδιό στο θερινό βοσκοτόπι, από το πανηγύρι στο τραγούδι και από το τραγούδι στη συλλογική μνήμη.
Οι «Ανεβοκατεβάτες» αποτελούν, επομένως, κάτι περισσότερο από μια μουσική εκδήλωση. Είναι μια προσπάθεια να ξανακουστεί ένας κόσμος που υπήρξε για δεκαετίες μέρος της καθημερινότητας της Πελοποννήσου και να θυμηθούμε ότι η ιστορία ενός τόπου δεν γράφεται μόνο στα μεγάλα γεγονότα.
Γράφεται και στους δρόμους που ακολουθούν τα κοπάδια, στα χειμαδιά, στις πλαγιές των βουνών, στα πανηγύρια, στα τραγούδια και στις φωνές των ανθρώπων.
Αύριο το βράδυ, στην Παραλία Ιρίων, οι δρόμοι αυτοί θα συναντηθούν ξανά.
Δημοσίευση σχολίου