Υπάρχουν μάχες που κερδίζονται στα πεδία των συγκρούσεων και υπάρχουν μάχες που καθορίζουν την τύχη ενός ολόκληρου έθνους. Η Μάχη των Μύλων, στις 13 Ιουνίου 1825, ανήκει αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία.
Σε μια από τις πιο κρίσιμες στιγμές της Ελληνικής Επανάστασης, λίγες εκατοντάδες Έλληνες αγωνιστές βρέθηκαν αντιμέτωποι με τον πανίσχυρο στρατό του Ιμπραήμ Πασά, ο οποίος είχε ήδη σκορπίσει τον φόβο και την απογοήτευση στην Πελοπόννησο. Η νίκη στους Μύλους δεν ήταν απλώς μια στρατιωτική επιτυχία. Ήταν η απόδειξη ότι η Επανάσταση μπορούσε ακόμη να επιβιώσει.
Η προέλαση του Ιμπραήμ στην Αργολίδα
Το 1825 ο Ιμπραήμ Πασάς είχε ήδη εξελιχθεί στη μεγαλύτερη απειλή για τον Αγώνα της Ανεξαρτησίας. Με έναν καλά εκπαιδευμένο και οργανωμένο αιγυπτιακό στρατό, υποστηριζόμενο από ισχυρό πυροβολικό και ιππικό, κατέγραφε συνεχείς επιτυχίες στην Πελοπόννησο.
Έχοντας επικεφαλής περίπου 6.000 άνδρες, έφθασε στην Αργολίδα και κατέλαβε το Άργος, απειλώντας πλέον άμεσα το Ναύπλιο, την έδρα της ελληνικής διοίκησης. Εκείνη την περίοδο στην πόλη είχαν συγκεντρωθεί περίπου 20.000 άμαχοι, γυναίκες, παιδιά και τραυματίες, ενώ οι διαθέσιμες στρατιωτικές δυνάμεις ήταν ελάχιστες. Η πτώση του Ναυπλίου θα μπορούσε να σημάνει την κατάρρευση της Ελληνικής Επανάστασης στην Πελοπόννησο.
Οι ανοχύρωτοι Μύλοι και η στρατηγική τους σημασία
Οι Μύλοι της Λέρνας δεν ήταν μια τυχαία τοποθεσία. Εκεί βρίσκονταν τα σημαντικότερα αποθέματα δημητριακών που τροφοδοτούσαν το Ναύπλιο, τα στρατεύματα και μεγάλο μέρος των κατοίκων της Αργολίδας και της Κορινθίας.
Παρά τη ζωτική τους σημασία, οι εγκαταστάσεις ήταν σχεδόν ανοχύρωτες. Αν οι Αιγύπτιοι καταλάμβαναν τους Μύλους, θα έλεγχαν τα αποθέματα τροφίμων και τις πηγές νερού της περιοχής, οδηγώντας το Ναύπλιο σε ασφυξία.
Ο Μακρυγιάννης αναλαμβάνει την άμυνα
Στις 11 Ιουνίου 1825 ο Ιωάννης Μακρυγιάννης έφθασε στους Μύλους με περίπου 150 άνδρες. Είχε προηγουμένως επιχειρήσει ανεπιτυχώς στη Μεσσηνία και την Αρκαδία, αλλά αντιλαμβανόταν ότι η υπεράσπιση της Αργολίδας ήταν ζήτημα ζωής και θανάτου για την Επανάσταση.
Σύντομα κατέφθασε ο Δημήτριος Υψηλάντης, μαζί με λίγους Φιλέλληνες, Έλληνες αγωνιστές και έναν λόχο ευζώνων. Δίπλα τους στάθηκε ο Κωνσταντίνος Μαυρομιχάλης και οι Μανιάτες πολεμιστές του αλλά και ο κρητικός αγωνιστής Α.Καλλέργης με τους Κρήτες του. Συνολικά οι ελληνικές δυνάμεις δεν ξεπερνούσαν τους 480 άνδρες. Απέναντί τους βρισκόταν ένας στρατός πολλαπλάσιος σε αριθμό και εξοπλισμό.
Η ιστορική φράση του Μακρυγιάννη
Όταν κάποιοι ξένοι αξιωματικοί εξέφρασαν αμφιβολίες για τη δυνατότητα αντίστασης απέναντι στον Ιμπραήμ, ο Μακρυγιάννης φέρεται να απάντησε με λόγια που έμειναν στην ιστορία:
«Είναι αδύνατες πολλές θέσεις και όμως η τύχη τους εξαρτάται από τους ανθρώπους που τις υπερασπίζονται. Κι εμείς εδώ ήρθαμε να πεθάνουμε».
Η φράση αυτή συμπύκνωνε το πνεύμα των υπερασπιστών των Μύλων: δεν πολεμούσαν για να νικήσουν έναν ισχυρότερο αντίπαλο, αλλά για να μην επιτρέψουν την κατάρρευση του Αγώνα.
Η μάχη της 13ης Ιουνίου 1825
Το μεσημέρι της 13ης Ιουνίου ο Ιμπραήμ εξαπέλυσε την επίθεσή του. Τρεις επιθέσεις του αιγυπτιακού πεζικού και μία του ιππικού αποκρούστηκαν με επιτυχία.
Στη συνέχεια το αιγυπτιακό πυροβολικό κατέστρεψε μεγάλο μέρος των πρόχειρων ελληνικών οχυρώσεων. Μια μονάδα Αιγυπτίων πέρασε πάνω από τα ερείπια και εισέβαλε στις ελληνικές θέσεις.
Τότε εκτυλίχθηκε μία από τις πιο ηρωικές στιγμές της Επανάστασης. Ο Μακρυγιάννης, μαζί με πέντε Φιλέλληνες και λίγους επίλεκτους αγωνιστές, πραγματοποίησε αιφνιδιαστική αντεπίθεση με γυμνά σπαθιά. Οι πρώτοι εισβολείς εξοντώθηκαν και οι υπόλοιποι υποχώρησαν πανικόβλητοι.
Καθώς η νύχτα πλησίαζε και οι αλλεπάλληλες επιθέσεις είχαν αποτύχει, ο Ιμπραήμ διέταξε υποχώρηση προς το Άργος. Οι Αιγύπτιοι άφησαν στο πεδίο της μάχης περίπου 50 νεκρούς και περισσότερους από 100 τραυματίες.
Η πρώτη μεγάλη ήττα του Ιμπραήμ
Η Μάχη των Μύλων θεωρείται από πολλούς ιστορικούς η πρώτη σημαντική αναχαίτιση των αιγυπτιακών δυνάμεων στην Πελοπόννησο. Μέχρι τότε ο Ιμπραήμ έμοιαζε αήττητος.
Η νίκη των Ελλήνων απέδειξε ότι ο καλά εκπαιδευμένος αιγυπτιακός στρατός μπορούσε να ηττηθεί όταν συναντούσε αποφασισμένους υπερασπιστές και κατάλληλη ηγεσία. Το γεγονός αυτό αναπτέρωσε το ηθικό των αγωνιστών σε μια περίοδο κατά την οποία η Επανάσταση περνούσε ίσως τη δυσκολότερη φάση της.
Γιατί η μάχη των Μύλων ήταν καθοριστική
Η σημασία της νίκης δεν περιορίζεται στο πεδίο της μάχης.
Οι Έλληνες:
- Διέσωσαν τα αποθέματα τροφίμων της Αργολίδας.
- Διατήρησαν την πρόσβαση στις πηγές νερού.
- Προστάτευσαν χιλιάδες αμάχους που βρίσκονταν στο Ναύπλιο.
- Απέτρεψαν την κατάληψη της προσωρινής πρωτεύουσας του Αγώνα.
- Ενίσχυσαν το ηθικό των επαναστατημένων Ελλήνων.
Αν οι Μύλοι έπεφταν, το Ναύπλιο θα κινδύνευε άμεσα και η πορεία της Επανάστασης θα μπορούσε να είναι εντελώς διαφορετική. Γι' αυτό και πολλοί ιστορικοί χαρακτηρίζουν τη σύγκρουση ως τη μάχη που έκρινε την τύχη του Ναυπλίου και, σε μεγάλο βαθμό, τη συνέχιση της Ελληνικής Επανάστασης στην Πελοπόννησο.
Η κληρονομιά των Μύλων
Διακόσια και πλέον χρόνια μετά, οι Μύλοι της Αργολίδας παραμένουν ένας τόπος μνήμης και εθνικής υπερηφάνειας. Εκεί όπου λίγες εκατοντάδες Έλληνες στάθηκαν απέναντι σε μια υπέρτερη στρατιωτική δύναμη και απέδειξαν ότι η αποφασιστικότητα, η αυτοθυσία και η πίστη στην ελευθερία μπορούν να ανατρέψουν κάθε αριθμητικό συσχετισμό.
Η Μάχη των Μύλων δεν ήταν απλώς μια στρατιωτική αναμέτρηση αλλά μια στιγμή όπου η ιστορία της Ελλάδας άλλαξε πορεία. Και γι’ αυτό εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα λαμπρότερα κεφάλαια της Ελληνικής Επανάστασης του 1821.
Δημοσίευση σχολίου