Η Ρωμαϊκή Έπαυλη Λουτρακίου | Μια ανασκαφή που διεκδικεί το μέλλον της

 

Φωτογραφία | Ρωμαϊκή Έπαυλη Λουτρακίου 2024@RVL-ΥΠΠΟ

Στην αίθουσα του Δημοτικού Συμβουλίου του Λουτράκι, το απόγευμα της Κυριακής 29 Μαρτίου 2026, δεν παρουσιάστηκε απλώς ένα ακόμη αρχαιολογικό ανασκαφικό πρόγραμμα. Αντιθέτως, η εσπερίδα για τη Ρωμαϊκή Έπαυλη Λουτρακίου ανέδειξε, με τρόπο σχεδόν επιτελεστικό, τη μετάβαση ενός «σιωπηλού» αρχαιολογικού χώρου σε ένα δυναμικό πεδίο πολιτιστικής διεκδίκησης.

Η εκδήλωση, που διοργανώθηκε από τον Δήμο Λουτρακίου–Περαχώρας–Αγίων Θεοδώρων, την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κορινθίας και την επιστημονική ομάδα του έργου, είχε ως κεντρικό άξονα την αποτίμηση μιας ανασκαφής σχεδόν εικοσαετούς διάρκειας και την ανάδειξη των προοπτικών της.

Χαιρετισμούς απηύθυναν, ο Ειδικός Υπηρεσιακός Γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού, κ. Δημήτρης Μήλιος, ο Δήμαρχος Λουτρακίου – Περαχώρας – Αγίων Θεοδώρων, κ. Γεώργιος Γκιώνης, η Θεματική Αντιπεριφερειάρχης Πολιτισμού, κα Αθηνά Κόρκα ενώ τον χαιρετισμό του βουλευτή Κορινθίας και υπουργού κ. Χρήστου Δήμα διάβασε η αντιδήμαρχος Πολιτισμού του Δήμου Λουτρακίου – Περαχώρας – Αγίων Θεοδώρων κα. Θεώνη Μαυρομάτιδου. Όλοι υπογράμμισαν τη σημασία της ανάδειξης της Ρωμαϊκής Έπαυλης Λουτρακίου και τη συμβολή της στην πολιτιστική ανάπτυξη και την τουριστική προβολή της περιοχής και υποσχέθηκαν ότι θα εργαστούν για την δημιουργία ενός αρχαιολογικού πάρκου στην περιοχή. 

Στην συνέχεια ακολούθησαν οι κύριες ομιλίες. Την εκδήλωση συντόνισε ο αρχαιολόγος και μέλος της ανασκαφικής ομάδας Κωνσταντίνος Τζιαμπάσης και προλόγισε η Προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κορινθίας, κα Παναγιώτα Κασίμη, η οποία αναφέρθηκε στη σημασία της συστηματικής αρχαιολογικής έρευνας και στη συμβολή της στην κατανόηση και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς, στη συνέχεια έκανε λόγο για το Λουτράκι και τα πρόσφατα ανασκαφικά δεδομένα που έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη στα πλαίσια του έργου για την διευθέτηση των ρεμάτων της περιοχής.

Μια ανασκαφή 19 ετών: από τα ευρήματα στην ερμηνεία

Η  Ζωή Ασλαματζίδου-Κωστούρου παρουσίασε τη συστηματική έρευνα που διεξάγεται στην περιοχή της Κατουνίστρας, φωτίζοντας τη σταδιακή αποκάλυψη ενός εκτεταμένου συγκροτήματος πολυτελούς ρωμαϊκής έπαυλης. Ψηφιδωτά υψηλής τέχνης, λουτρικές εγκαταστάσεις και βοηθητικοί χώροι συνθέτουν την εικόνα μιας οργανωμένης αγροικίας με έντονη οικονομική δραστηριότητα

Η σημασία των ευρημάτων δεν περιορίζεται στην αισθητική τους αξία. Αντιθέτως, η έπαυλη φαίνεται να ενσωματώνει τον διττό χαρακτήρα της ρωμαϊκής υπαίθρου: κατοικία και παραγωγική μονάδα, ένα μικρό «οικονομικό σύμπαν» που συνδέεται με τη γη της Κορινθίας και τα δίκτυα εκμετάλλευσής της.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ανασκαφή λειτουργεί ως εργαλείο ανασύνθεσης ενός ευρύτερου πολιτιστικού τοπίου, όπου η καθημερινότητα, η οικονομία και η αισθητική συγκλίνουν.

Από την Πομπηία στο Λουτράκι: η διεθνής διάσταση

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προσέδωσε η συμβολή του Umberto Pappalardo, ο οποίος, αντλώντας από το παράδειγμα της Πομπηίας και της «Βίλας των Διονυσιακών Μυστηρίων», ανέδειξε τις δυνατότητες ανάδειξης ενός αρχαιολογικού χώρου μέσα από τη συντήρηση και την ερμηνευτική του προβολή.

Η σύγκριση δεν ήταν τυχαία. Αντίθετα, λειτούργησε ως υπαινιγμός: η Ρωμαϊκή Έπαυλη Λουτρακίου δεν αποτελεί απλώς ένα τοπικό εύρημα, αλλά ένα μνημείο με δυναμική διεθνούς αναφοράς, εφόσον τύχει της ανάλογης φροντίδας

Η αποτίμηση ως πολιτιστική στρατηγική

Η εσπερίδα δεν περιορίστηκε στην παρουσίαση δεδομένων. Αντιθέτως, ανέδειξε την ανάγκη μετάβασης από την έρευνα στην πολιτική πολιτισμού. Η δημιουργία ενός οργανωμένου, επισκέψιμου αρχαιολογικού χώρου τέθηκε ως βασικός στόχος, με σαφή προοπτική ενίσχυσης του πολιτιστικού και τουριστικού αποτυπώματος της πόλης.

Η αποτίμηση της ανασκαφής, επομένως, δεν αφορά μόνο το παρελθόν. Αφορά κυρίως το μέλλον: την ένταξη της έπαυλης στο συλλογικό αφήγημα του Λουτρακίου, τη σύνδεσή της με την τοπική κοινωνία και την αξιοποίησή της ως μοχλού ανάπτυξης.

Ένα μνημείο σε αναζήτηση ταυτότητας

Όπως και στην περίπτωση της αρχαίας Τενέας, η οποία αναδύθηκε σταδιακά από τη λήθη μέσα από την αρχαιολογική έρευνα, έτσι και η Ρωμαϊκή Έπαυλη Λουτρακίου βρίσκεται σήμερα σε ένα κρίσιμο σημείο καμπής: μεταξύ αποκάλυψης και αναγνώρισης.

Η εσπερίδα της 29ης Μαρτίου κατέδειξε ότι το μνημείο έχει ήδη αποκτήσει επιστημονική υπόσταση. Το ζητούμενο πλέον είναι η κοινωνική και πολιτιστική του κατοχύρωση.

Σε αυτή τη διαδικασία, η συνεργασία θεσμών, επιστημονικής κοινότητας και τοπικής κοινωνίας αναδεικνύεται καθοριστική. Διότι η αρχαιολογία, όταν παύει να είναι μόνο ανασκαφή και γίνεται αφήγηση, αποκτά τη δύναμη να μετασχηματίζει τόπους.

Η Ρωμαϊκή Έπαυλη Λουτρακίου δεν είναι πλέον ένα «εύρημα». Είναι μια υπόσχεση. Μια υπόσχεση ότι το παρελθόν μπορεί να μετατραπεί σε ενεργό στοιχείο του παρόντος, αρκεί να υπάρξει η βούληση να αναδειχθεί.

Και, όπως φάνηκε στην εσπερίδα, αυτή η βούληση αρχίζει να διαμορφώνεται.