Βιβλίο: Αλγόριθμοι της Αντίστασης| Η καθημερινή πάλη ενάντια στην εξουσία της πλατφόρμας

 

Σε μια εποχή όπου οι ψηφιακές πλατφόρμες διαμορφώνουν όλο και πιο καθοριστικά την εργασία, την επικοινωνία, την πολιτισμική παραγωγή και την πολιτική συμμετοχή, το ερώτημα της εξουσίας των αλγορίθμων μοιάζει αναπόφευκτο. Το βιβλίο «Αλγόριθμοι της Αντίστασης: Η καθημερινή πάλη ενάντια στην εξουσία της πλατφόρμας», των Tiziano Bonini και Emiliano Treré, που κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ροπή, επιχειρεί να ανατρέψει την κυρίαρχη αφήγηση που παρουσιάζει τους αλγόριθμους ως αδιαμφισβήτητες, αόρατες και παντοδύναμες δυνάμεις.

Αντί να εστιάσουν αποκλειστικά στη δομική ισχύ των τεχνολογικών κολοσσών, οι συγγραφείς στρέφουν το βλέμμα τους στις καθημερινές πρακτικές των ανθρώπων που ζουν και εργάζονται μέσα σε πλατφορμικά περιβάλλοντα. Εκεί, στις μικρές ρωγμές της ψηφιακής κανονικότητας, αναδύονται μορφές αντίστασης, προσαρμογής, δημιουργικής χρήσης και αμφισβήτησης των αλγοριθμικών συστημάτων.

Ποιοι είναι οι συγγραφείς

Ο Tiziano Bonini και ο Emiliano Treré είναι ερευνητές στον χώρο της επικοινωνίας, των ψηφιακών μέσων και της πολιτικής κουλτούρας, με μακρά εμπειρία σε εθνογραφικές και ποιοτικές μελέτες. Το έργο τους κινείται σταθερά στο σημείο τομής μεταξύ τεχνολογίας και κοινωνίας, δίνοντας έμφαση όχι μόνο στις δομές εξουσίας αλλά και στη δυνατότητα δράσης (agency) των υποκειμένων.

Αυτή η οπτική διαπερνά και το συγκεκριμένο βιβλίο, το οποίο βασίζεται σε πλήθος εμπειρικών παραδειγμάτων από διαφορετικά γεωγραφικά και κοινωνικά πλαίσια, τόσο από τον Παγκόσμιο Βορρά όσο και από τον Παγκόσμιο Νότο.

Τι πραγματεύεται το βιβλίο

Οι Αλγόριθμοι της Αντίστασης δεν αρνούνται την τεράστια ισχύ των πλατφορμών. Αντίθετα, αναγνωρίζουν ότι οι αλγόριθμοι ταξινομούν, ιεραρχούν, αποκλείουν και καθορίζουν ορατότητες. Εκείνο όμως που αμφισβητούν είναι η ιδέα ότι οι χρήστες και οι εργαζόμενοι είναι απολύτως παθητικοί.

Μέσα από παραδείγματα όπως:

• εργαζόμενοι στην επισφαλή πλατφορμική εργασία που μαθαίνουν να «διαβάζουν» και να παρακάμπτουν τα συστήματα αξιολόγησης,

• δημιουργοί περιεχομένου που προσαρμόζουν τη γλώσσα, τη μορφή και το timing των αναρτήσεών τους για να χειριστούν την αλγοριθμική ορατότητα,

• ακτιβιστικές ομάδες που αξιοποιούν ή σαμποτάρουν ψηφιακά εργαλεία για πολιτική δράση,

οι συγγραφείς δείχνουν ότι η αλγοριθμική εξουσία δεν είναι απόλυτη, αλλά διαρκώς διαπραγματεύσιμη.

Το κεντρικό επιχείρημα του βιβλίου είναι πως η αντίσταση σήμερα δεν παίρνει πάντα τη μορφή της ανοιχτής σύγκρουσης. Συχνά εκδηλώνεται ως σιωπηλή, καθημερινή, ευρηματική πρακτική, ως μια μορφή «αλγοριθμικού γραμματισμού από τα κάτω».

Η παρουσίαση του βιβλίου

Η κυκλοφορία του βιβλίου στα ελληνικά συνοδεύεται από την  παρουσίαση την ερχόμενη Πέμπτη 12 Φεβρουαρίου 2026 που στοχεύει στην ανάδειξη και την σημασία του για τον δημόσιο διάλογο γύρω από την τεχνολογία και τη δημοκρατία. Η εκδήλωση οργανώνεται με τη συμμετοχή πανεπιστημιακών και ερευνητικών φορέων και θέτει στο επίκεντρο το ερώτημα: πώς μπορούμε να μιλήσουμε για αντίσταση σε έναν κόσμο που κυβερνάται από πλατφόρμες;

Στην παρουσίαση αναμένεται να τονιστεί ότι το βιβλίο δεν προσφέρει εύκολες απαντήσεις ή τεχνοφοβικές καταγγελίες. Αντίθετα, λειτουργεί ως εργαλείο κατανόησης, βοηθώντας τον αναγνώστη να δει τις ψηφιακές τεχνολογίες όχι μόνο ως μηχανισμούς ελέγχου, αλλά και ως πεδία κοινωνικής σύγκρουσης και δημιουργικότητας.

Γιατί μας αφορά

Σε μια κοινωνία όπου η καθημερινότητα —από την εργασία μέχρι τη διασκέδαση— περνά όλο και περισσότερο μέσα από αλγοριθμικά φίλτρα, το βιβλίο των Bonini και Treré αποτελεί μια πολύτιμη παρέμβαση. Μας καλεί να εγκαταλείψουμε τον μύθο της τεχνολογικής παντοδυναμίας και να αναγνωρίσουμε τις δυνατότητες συλλογικής και ατομικής δράσης, ακόμη και σε φαινομενικά ασφυκτικά πλατφορμικά περιβάλλοντα.

Οι Αλγόριθμοι της Αντίστασης δεν υπόσχονται την ανατροπή της ψηφιακής εξουσίας από τη μια μέρα στην άλλη. Υποδεικνύουν όμως ότι η αντίσταση είναι ήδη εδώ — διάχυτη, καθημερινή και συχνά αόρατη — και ότι αξίζει να την παρατηρήσουμε, να τη μελετήσουμε και, ίσως, να την ενισχύσουμε.