Το Μυκηναικό νεκροταφείο και ο Θησαυρός των Αηδονιών

Το Μυκηναϊκό Νεκροταφείο των Αηδονιών περιλαμβάνει σχεδόν αποκλειστικά θαλαμοειδείς τάφους, οι οποίοι είναι εξολοκλήρου σκαμμένοι στον φυσικό βράχο και αποτελούνται από τρία τμήματα: τον δρόμο, το στόμιο και τον ταφικό θάλαμο.

Οι θαλαμοειδείς τάφοι χρησιμοποιούνται καθ’ όλη την διάρκεια της μυκηναϊκής εποχής (π. 1600/1550-1100 π.Χ.) και βρίσκονται συχνά οργανωμένοι σε επιμέρους ομάδες-συστάδες. Όμοια αναπτύσσονται και οι τάφοι των Αηδονιών, οι οποίοι συγκεντρώνονται σε τρεις συστάδες, στο ανώτερο, το μεσαίο και το κατώτερο τμήμα του λόφου.

Τα Αηδόνια Κορινθίας θα ήταν ένα παγκοσμίως άγνωστο χωριό, αν η γη του δεν έκρυβε το εντυπωσιακό μυκηναϊκό νεκροταφείο και το όνομά του δεν εμπλεκόταν σε μια πρωτοφανή ιστορία αρχαιοκαπηλίας με το κωδικό όνομα στα χρονικά των εφημερίδων: "Ο θησαυρός των Αηδονιών", που έλαβε διεθνείς διαστάσεις πριν μερικές δεκαετίες.

Η ιστορία ξεκινά στα μέσα της δεκαετίας του 1970. Κατά τις εργασίες διάνοιξης δρόμων στην κοινότητα το 1976, αποκαλύφθηκε εντελώς τυχαία ένας από τους δεκάδες μυκηναϊκούς τάφους στην περιοχή, όταν υποχώρησε η βραχοσκεπή του.

Όμως μέχρι να αναλάβει η Αρχαιολογική Υπηρεσία τη συστηματική ανασκαφή, η περιοχή είχε λεηλατηθεί από πολύμηνες λαθρανασκαφές και οι τάφοι είχαν συληθεί από επαγγελματίες και ερασιτέχνες αρχαιοκάπηλους. Με την ανοχή των τότε τοπικών αρχών και των κατοίκων - πολλοί εκ των οποίων συμμετείχαν στις λαθρανασκαφές - πολύτιμα μυκηναϊκά ευρήματα που βρέθηκαν στους τάφους από τους τυμβωρύχους, κατέληξαν μέσω διεθνών κυκλωμάτων παράνομου εμπορίου αρχαιοτήτων στο εξωτερικό.

Ο λεγόμενος «Θησαυρός των Αηδονιών» εντοπίστηκε μετά από χρόνια, το 1993, σε κατάλογο δημοπρασίας στην αίθουσα τέχνης Michael Ward στη Νέα Υόρκη, από τον φιλέλληνα, Μάλκομ Γουίνερ, ο οποίος ήταν ειδικευμένος στη Μυκηναϊκή Ελλάδα. Κι έγινε σάλος!

Η Ελλάδα προσέφυγε στο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο της Νέας Υόρκης, η δημοπρασία ματαιώθηκε και ο "Θησαυρός των Αηδονιών" επέστρεψε στην Ελλάδα. 

Πρόκειται για ένα μοναδικό αρχαιολογικό σύνολο από 312 κομμάτια του 1500 π.Χ. (χρυσά δαχτυλίδια, σφραγίδες, σφραγιδόλιθοι από στεατίτη, αμέθυστο και αχάτη, χρυσά κοσμήματα ενδυμασίας, χρυσές χάντρες και χάντρες από ημιπολύτιμους λίθους κ.α.) που σήμερα εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Νεμέας. Σ' αυτό το μυκηναϊκό θησαυρό που βρέθηκε στα θέση Αηδόνια, κοντά στη Νεμέα, αναφέρεται το ντοκιμαντέρ "Η επιστροφή του θησαυρού των Μυκηναίων".

Ενδεικτική Βιβλιογραφία:

Αποστολίδης Ανδρέας. Αρχαιοκαπηλία και εμπόριο Αρχαιοτήτων, εκδ. Άγρας, Αθήνα, 2006

Κρυστάλλη – Βότση. Καλλιόπη., Καζά-Παπαγεωργίου Ντίνα, Μυκηναϊκό Νεκροταφείο Αηδονιών Νεμέας, Αίπυπτος, Δεκέμβριος 1996, σσ. 70-76,

Κρυστάλλη – Βότση. Καλλιόπη., Τα δαχτυλίδια από τα Αηδόνια της Κορινθίας, Αίπυπτος, Δεκέμβριος 1996, σσ. 93-98,

Καζά-Παπαγεωργίου. Ντίνα., Κεραμεική του Μυκηναϊκού νεκροταφείου Αηδονιών Νεμέας. Ο κατάλογος (έγχρωμο ένθετο), Αίπυπτος, Δεκέμβριος 1996, σσ. 76-92,

Μιχόπουλος Σπύρος., Τα Αηδόνια και ο θησαυρός τους, Αίπυπτος, Δεκέμβριος 1996, σσ. 67-70