Η γιορτή της μητέρας σε αιρετική γραφή

                                                                                                                        της Κατερίνας Γραμματικού

vintage/ mother and children/art-free stock photo publicdomainpictures

 

Σήμερα γιορτάζουμε την Αγία Μητέρα, τον ομφάλιο λώρο της ζωής μας. Την παλιά και τη νέα, τη διαχρονική διάσταση της μητέρας, κι αυτήν την σύγχρονη, που φοράει -ή δεν φοράει- κραγιόν, makeup, μάσκαρα και διακριτικό άρωμα πριν φύγει για τη δουλειά. Πάντα ήθελε να είναι όμορφη, ενίοτε το παρακάνει σε ωραιοπάθεια.

Καμιά τους δεν έχει ποτέ χρόνο για τίποτα· παρ’ όλα αυτά, τα καταφέρνει. Όλες οι μανάδες του κόσμου τα καταφέρνουν, γιατί είναι δραστήριες και ικανές από τη φύση τους - όπως θέλει ο κόσμος να λέει γι’ αυτές. Τα απογεύματα, όμως, είναι πάντα εξουθενωμένη. Ο διάπυρος νους της θολώνει· το βιβλίο στο κομοδίνο μήτε που το αγγίζει. Το σώμα παίρνει το κινητό και, εξαντλημένο, αναπαύεται εν ειρήνη στον καναπέ, μέχρι να γυρίσουν τα παιδιά από το φροντιστήριο.

Η μανούλα υπερασπίζεται τις πεντάμορφες κόρες της, διδάσκοντάς τες φεμινιστικές αρχές ανυπακοής, ελευθερίας στις επιλογές, ανεξαρτησίας και δημοκρατίας του φύλου - σαν τις αρχές της Γαλλικής Επανάστασης, ένα πράγμα. Τα αγόρια της, δε, τα μεγαλώνει με πατριωτικά αισθήματα, τόσο όσο, ώστε να περιφρουρεί μόνη της και νοερά το φυλάκιο στον Έβρο, αφού θα βάλει όποιο μέσο χρειαστεί προκειμένου να μην το επισκεφτεί ο φαντάρος γιος της. Γιατί δεν θέλει να μιλά για εχθρούς· άλλωστε, ούτε η ίδια θα σκότωνε ποτέ -κατά γενική ομολογία-, πόσο μάλλον τα ίδια της τα παιδιά. Μόνο η Μήδεια το έκανε και είδατε τι τραβάμε τα καλοκαίρια στην Επίδαυρο. Κι ας σκοτώνονται αυτά κάθε ώρα και λεπτό στους δρόμους και στα πεζοδρόμια, με μια σύριγγα καρφωμένη στο σώμα τους, κάτι φταίει στην οικογένεια θα πούμε όλοι μαζί τότε και θα το ξεχάσουμε.

«Ο Θεός δεν μπορούσε να είναι παντού και γι’ αυτό έκανε μητέρες». Ρ. Κίπλινγκ

Αγάπη και φροντίδα, τα καλύτερα φάρμακα

Η μανουλίτσα μας αφήνει τη δουλειά της για να μας μετρήσει τον πυρετό. Φεύγει σκαστή από τη δουλειά - εντάξει, αν όχι στην Αθήνα, αλλού. Φτιάχνει και μια πρόχειρη σουπίτσα, αν χρειαστεί. Βάζει την αντιβίωση στο τραπέζι και φεύγει με τα τακούνια στο χέρι - τα φοράει στο ασανσέρ - κλείνοντας την πόρτα δίχως να την τραβήξει. Μας αφήνει να κοιμηθούμε λίγο ακόμη.

Η μητέρα πάντα νοιάζεται για όλα και, γι’ αυτό, διαμαρτύρεται για την ανεπάρκεια του εκπαιδευτικού συστήματος, αντιτείνοντας την αδιαφορία του άξιου τέκνου της στον σαθρό κοινωνικό ιστό, τον οποίο δεν θα μπορέσει ποτέ να διορθώσει.

Η μάνα μας υπήρξε Αγία Μητέρα, Madonna, Ρέα, Μάνα Γη.

 «Η μάνα είναι το πρώτο μας σύμπαν.

Κι όταν χάνεται το παιδί της,

Ραγίζει (όλος) ο κόσμος».

Γράφει στον Γκρέκο ο Νίκος Καζαντζάκης

 

Η μητερούλα όλων των εποχών υπήρξε λεχώνα στα χωράφια, εργάτρια στα εργοστάσια, απεργός, νεκρή, επαναστάτρια, πολεμίστρια, εφευρέτρια, υπηρέτρια, βασίλισσα και σκλάβα· δούλα κάποιου αφέντη. Σήμερα είναι ισόβια συντελεστής του παραγωγικού συστήματος, παρένθετη μητέρα, γυναίκα με διπλούς ή πολλαπλούς ρόλους.

Μας μιλά διαχρονικά και άπταιστα στη γλώσσα του Παπαδιαμάντη.

Μάννα μου, ἐγώ 'μαι τ' ἄμοιρο, τὸ σκοτεινὸ τρυγόνι,
ὅπου τὸ δέρνει ὁ ἄνεμος, βροχὴ ποὺ τὸ πληγώνει.
Τὸ δόλιο! ὅπου κι' ἂν στραφῇ κι' ἀπ' ὅπου κι' ἂν περάσῃ
δὲ βρίσκει πέτρα νὰ σταθῇ, κλωνάρι νὰ πλαγιάσῃ.

 

Θα χρειαστούν πολλές θυσίες για ένα Ρουα Ματ; (Μήπως θυσίασες πολλά μάνα;)

Poster/ Alonzo Earl Foringer/1917

Η μάνα υπήρξε συλλογική εικόνα αγάπης, φροντίδας, στοργής, επιμονής και αντοχής για το γένος μας. Δεν αμφισβητήθηκε ως το πολυτιμότερο αντικείμενο του πόθου μας… μέχρι την ενηλικίωση, τουλάχιστον. Μα τώρα, τώρα που αξίες και ιδανικά σκορπίζονται σαν σπασμένοι καθρέφτες από οθόνες κινητών και tablet· τώρα που η μαμά μονίμως λείπει, δεν είναι εδώ, δεν έχει γυρίσει ακόμη· γιατί ο χρόνος είναι πιο σημαντικός από την παρουσία και την Ύπαρξη την ίδια - αφού ο χρόνος, ο σατανικός χρόνος, ήταν και είναι ο παραγωγός-τροφός, και το χρήμα το αργύριο με το οποίο τον εξαγοράζεις για να έχεις λίγη παραπάνω μανούλα.

Οι μητέρες μαθαίνουν καλούς τρόπους στα παιδιά τους κι ας εισπράττουν βρισιές και αδιαφορία. Αγωνίστηκαν να τους μάθουν ξένες γλώσσες κι εκείνα στέλνουν σε greeklish μηνύματα στο κινητό από το διπλανό δωμάτιο, ζητώντας να τους φτιάξει κάτι γιατί έχουν μια λιγούρα, λίγο πριν βγουν να παίξουν τους νταήδες εκεί έξω, μιλώντας σε άπταιστη γλώσσα πεζοδρομίου. I love you, mam!

Η μάνα μας είναι ακόμη παραδοσιακή μητέρα καμιά φορά, πολλές φορές είναι απατημένη σύζυγος, ή αμφισβητίας queer, ή λεσβία, ή απλά ανυπότακτη σύντροφος του πατέρα μας. Όλες μαζί θα της δεις να κάνουν παρέα με ορκισμένες singles, κυνηγώντας άντρες ή γυναίκες, υπερασπιζόμενες το δικαίωμα της ελευθερίας στην απιστία.

Παρόλα αυτά, η μάνα μας υπήρξε ανέκαθεν πρότυπο πίστης και αφοσίωσης στον πατέρα μας. Ήταν τέλεια σύζυγος και καλή υπάλληλος, πετυχημένη επαγγελματίας, γυναίκα καριέρας σήμερα. Γιατί, λοιπόν, να μη συνεχίσει να υπηρετεί το σύστημα που τη θρέφει, ως τέλεια κι αυτή ερωμένη ενός άπιστου συζύγου;
[Εδώ κάπου τελειώνει ο φεμινισμός.]

Μάνα είναι και η μοιραία γυναίκα, στην ποδιά της οποίας σφάζονταν παλικάρια· εκείνη, όμως, διάλεξε να είναι «ανύπαντρη μητέρα», να πάρει τα μόρια για να διοριστεί ως μονογονεϊκή οικογένεια και να νιώθει υπερηφάνεια για τις αποφάσεις και τη στάση ζωής της.

Golden Moments_ Vintage Mother's Day Tribute_#ArtWork

«Δεν είμαι παιδί ενός ή του άλλου, αλλά όλων;»

[Φωνή συνείδησης]

Μπορεί να έχω πατέρα εκείνον τον πελαργό με τα ασημόφτερα σπιρούνια στους θύλακες, γιατί είχαν περισσότερη λάμψη και θάμπωσαν τη μάνα μου. Ίσως γιατί τα φτερά του έδειχναν αντοχής - σαν καλά ζαντολάστιχα - και θα άντεχαν στα μακρινά ταξίδια. Μα κι ο άλλος, εκείνος ο άλλος που δεν έγινε ο πατέρας μου, κι ας ήταν πιο ικανός και στοργικός, πήγε κι έκανε χαρακίρι με το ράμφος του. Και να ’μαι εγώ τώρα κάτι σαν ευκαιριακό παιδί· το πελαργόπουλο με τα χρυσοποίκιλτα φτερά, που η μάνα μου γυαλίζει καθημερινά ώστε να μοιάζω στον πατέρα μου, κι ας θρηνώ πάντα στο υποσυνείδητό μου τον loser οιονεί-πατέρα της οικουμένης. Αφού μπορεί κάποτε κι εγώ, από αστοχία συστήματος, να γεννάω λάθος παιδιά […]

Mother! Κάποιος άγνωστος ακολουθεί το παιδί σου, χρησιμοποιεί φωτογραφίες του, ασελγεί με την εικόνα του - αυτή την τέλεια εικόνα που φρόντισες να αποκτήσει. Μα τώρα είσαι τόσο ανίσχυρη να το υπερασπιστείς, όσο χρυσάφι κι αν διαθέτεις. Και αντί να μάχεσαι, γίνεσαι χρόνο με τον χρόνο όλο και πιο σκληρή, σαν ακατέργαστο διαμάντι που δεν το αποζητά κανείς και χάνει την αξία της σπανιότητάς του. Γιατί παραιτήθηκες;

Ορκίζεσαι ότι ο γιος σου δεν άπλωσε χέρι πάνω της, μα αυτό είναι ψέμα που σου μάθαιναν από παλιά - από τότε που έπρεπε να σε βιάζουν και να σε δέρνουν για να υπακούς. Μα τα χρόνια της αιχμαλωσίας αλλάζουν σιδεριές και οι φυλακές γεμίζουν με λιποτάκτες οικογενειακής δυστυχίας. Μπορείς απλώς να του μαθαίνεις να φεύγει όταν κλειδώνεται απ’ έξω;

Μητέρα, το παιδί σου έγινε γκάγκστερ, βιαστής, ληστής, κτήνος, λυσσασμένος… Εσύ που το γέννησες θα ξέρεις σε ποιον έμοιασε κάπως. Γιατί παραιτήθηκες;

Η μάνα γερνά μαζί μας. Αρρωσταίνει. Παύει να μας νταντεύει και ξεκινάμε εμείς να την κάνουμε παιδί μας. Δεν μας θυμάται πού και πού. Ξεχνά όλο και πιο συχνά — ή ολότελα. Ίσως να πάσχει κι από αμνησία. Παύει, κατά έναν τρόπο, να θυμάται ποιανού πελαργού είναι τελικά το παιδί της.