Υπάρχουν μορφές που δεν ανήκουν μόνο στην Ιστορία αλλά και στη γη που τις γέννησε. Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης είναι μία από αυτές. Ένας άνθρωπος που ξεκίνησε «εις ένα βουνό, εις ένα δένδρο αποκάτω» και κατέληξε να χαράξει το όνομά του στον ίδιο τον κορμό της Επανάστασης του 1821.
Στον Άκοβο της Αρκαδίας, δοκιμάζει για λίγο τη ζωή του απλού ανθρώπου. Παντρεύεται, εργάζεται ως μυλωνάς, χάνει όμως τη σύζυγό του πριν το 1803. Η ζωή τον σπρώχνει ξανά προς το πεπρωμένο του. «Ο κόσμος ήτον χωρισμένος εις δύο μέρη…» θα γράψει. Και εκείνος θα σταθεί τελικά με τους οπλισμένους – όχι από επιλογή, αλλά από ανάγκη.
Οι μεγάλες μάχες της Επανάστασης
Η Επανάσταση του 1821 δεν ήταν μια ευθεία πορεία. Ήταν μια αλληλουχία από συγκρούσεις, στρατηγικές και στιγμές που έκριναν τα πάντα.
Βαλτέτσι (1821)
Στο Βαλτέτσι, ο Κολοκοτρώνης οργανώνει ένα αμυντικό σύστημα που θυμίζει αρχαία πολεμική τακτική. Τα ταμπούρια λειτουργούν σαν λίθινοι κύκλοι άμυνας, σαν πρόχειρα οχυρά που όμως αποκτούν ψυχή. Η νίκη εδώ δεν είναι απλώς στρατιωτική – είναι ψυχολογική. Δείχνει ότι οι Έλληνες μπορούν να σταθούν.
Άλωση της Τριπολιτσάς (1821)
Η Τριπολιτσά δεν είναι απλώς μια πόλη. Είναι το διοικητικό κέντρο της οθωμανικής εξουσίας στην Πελοπόννησο. Η πολιορκία είναι μακρά και δύσκολη. Ο Κολοκοτρώνης γνωρίζει ότι η πτώση της θα αλλάξει τα πάντα. Και όταν τελικά συμβαίνει, η Επανάσταση αποκτά πυρήνα.
Δερβενάκια (1822)
Στα στενά των Δερβενακίων, η στρατηγική του φτάνει στο αποκορύφωμα. Ο Δράμαλης κατεβαίνει με ισχυρό στρατό. Ο Κολοκοτρώνης, όμως, δεν συγκρούεται ανοιχτά. Περιμένει. Παρατηρεί. Μετατρέπει το τοπίο σε σύμμαχο. Η παγίδα κλείνει. Η νίκη είναι καθοριστική. «Η πατρίς μας ήτον μικρή, αλλά εμάς μας εφάνη μεγάλη». Σε αυτά τα λόγια αποτυπώνεται η ουσία της μάχης.
Ο εμφύλιος και η πληγή του Αγώνα
Η πορεία του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη δεν ήταν μόνο θρίαμβοι, αλλά και βαθιές ταπεινώσεις. Κι όμως, ο μεγαλύτερος εχθρός δεν ήταν πάντα εξωτερικός. Οι εμφύλιες συγκρούσεις του 1823–1825 διέσπασαν τον Αγώνα. Ο Κολοκοτρώνης φυλακίζεται. Κατά τη διάρκεια των εμφυλίων συγκρούσεων, συλλαμβάνεται και οδηγείται αρχικά στην Ύδρα, όπου παραμένει υπό περιορισμό, αποκομμένος από το πεδίο του Αγώνα. Στη συνέχεια μεταφέρεται στο Ναύπλιο και φυλακίζεται στο φρούριο της πόλης, όπου κρατείται υπό δύσκολες συνθήκες. Εκεί, μέσα στους ψυχρούς λίθους της φυλακής, ο άνθρωπος που είχε οδηγήσει τον στρατό στα Δερβενάκια βρίσκεται απογυμνωμένος από δύναμη και αξιώματα. Η εμπειρία αυτή χαράσσεται βαθιά μέσα του και γίνεται μέρος της στοχαστικής του ματιάς: η ελευθερία, για την οποία πολέμησε, αποδεικνύεται εύθραυστη όταν η διχόνοια κυριαρχεί. Και μέσα σε αυτή τη δίνη, χάνει τον γιο του, Πάνο Κολοκοτρώνη. Η απώλεια αυτή δεν είναι μόνο προσωπική. Είναι η πιο καθαρή εικόνα της διχόνοιας. «Η διχόνοια μας εχάλασε πολλές φορές». Η φράση αποκτά εδώ το πραγματικό της βάρος.
Ναύπλιο: από τον πόλεμο στη συνείδηση
Η Πνύκα και ο λόγος προς τους νέους
Στην Πνύκα, εκεί όπου κάποτε μιλούσαν οι ρήτορες της αρχαιότητας, ο Κολοκοτρώνης απευθύνεται στους νέους. «Εις εσάς μένει να ισιώσετε και να στολίσετε τον τόπο…» Και τους υπενθυμίζει: «Η ομόνοια μας έσωσε και θα μας σώσει». Ο λόγος του είναι απλός, αλλά μοιάζει με επιγραφή που αντέχει στον χρόνο.
Το τέλος ενός αγωνιστή
Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης πεθαίνει το 1843 στην Αθήνα. Δεν φεύγει μέσα στη μάχη, αλλά μέσα σε μια Ελλάδα που ήδη προσπαθεί να σταθεί στα πόδια της. Ο θάνατός του δεν είναι θορυβώδης. Είναι ήσυχος, σχεδόν όπως ο λόγος του. Και ίσως αυτό να ταιριάζει περισσότερο σε έναν άνθρωπο που έζησε ανάμεσα σε δύο κόσμους: τον κόσμο της πράξης και τον κόσμο της μνήμης.
Από την Αρκαδία έως τα Δερβενάκια και από τον εμφύλιο έως την Πνύκα, ο Κολοκοτρώνης δεν υπήρξε μόνο στρατηγός. Υπήρξε μάρτυρας μιας εποχής. Και μέσα από τα λόγια του, που μοιάζουν με αρχαίες επιγραφές, μας άφησε κάτι περισσότερο από ιστορία: μας άφησε συνείδηση.
Δημοσίευση σχολίου