Σαν σήμερα, 13 Δεκεμβρίου 1943, τα Καλάβρυτα γράφτηκαν με αίμα στον χάρτη των μαρτυρικών πόλεων της Ευρώπης. Δυνάμεις της Ναζιστικής Γερμανίας προχώρησαν σε μια από τις μαζικότερες εκτελέσεις αμάχων στην κατεχόμενη Ελλάδα, δολοφονώντας σχεδόν όλους τους άρρενες κατοίκους της πόλης και καταστρέφοντας ολοκληρωτικά τον οικισμό. Το Ολοκαύτωμα των Καλαβρύτων δεν υπήρξε μια «σκληρή στιγμή πολέμου». Υπήρξε ένα προσχεδιασμένο έγκλημα, μια πράξη συλλογικής τιμωρίας που στόχευε στον αφανισμό ενός τόπου και στον παραδειγματισμό ενός λαού.
Το ιστορικό πλαίσιο του εγκλήματος
Η σφαγή εντάσσεται στην Επιχείρηση «Καλάβρυτα», που εξαπέλυσε η Βέρμαχτ ως αντίποινα για τη δράση της ελληνικής Αντίστασης. Από τις αρχές Δεκεμβρίου 1943, γερμανικές μονάδες σαρώνουν την ορεινή Αχαΐα, καίγοντας χωριά και εκτελώντας αμάχους. Στις 9 Δεκεμβρίου, πυρπολείται η Μονή Αγίας Λαύρας, προαναγγέλλοντας την τραγική κορύφωση που θα ακολουθούσε λίγες ημέρες αργότερα.
Η 13η Δεκεμβρίου: εκτέλεση και φωτιά
Το πρωί της 13ης Δεκεμβρίου, οι κάτοικοι συγκεντρώθηκαν στο δημοτικό σχολείο. Εκεί έγινε ο διαχωρισμός:
γυναίκες, παιδιά και ηλικιωμένοι εγκλωβίστηκαν στο κτίριο
άνδρες και αγόρια άνω των 13 ετών οδηγήθηκαν στον λόφο του Καπή
Λίγο μετά το μεσημέρι, τα πολυβόλα έκοψαν τη ζωή σε περισσότερους από 500 ανθρώπους.
Μαρτυρία επιζώντα: «Έπεσα κάτω πριν τελειώσουν οι ριπές»
Ανάμεσα στους ελάχιστους που σώθηκαν ήταν και ο τότε έφηβος Βασίλης Καραμπελιάς. Χρόνια αργότερα θα καταθέσει:
«Όταν άρχισαν να πυροβολούν, ένιωσα ένα κάψιμο στο πόδι και έπεσα. Δεν κουνήθηκα. Γύρω μου άκουγα βογκητά που σιγά-σιγά έσβηναν. Έμεινα κάτω, θαμμένος κάτω από τους νεκρούς, μέχρι που νύχτωσε. Τότε κατάλαβα ότι είχα ζήσει».
Η μαρτυρία του δεν περιγράφει μόνο τη φρίκη. Περιγράφει το βάρος της επιβίωσης.
Μια πόλη αφανισμένη
Την ίδια ώρα, τα Καλάβρυτα καίγονταν. Σπίτια, αποθήκες, μαγαζιά και δημόσια κτίρια παραδόθηκαν στις φλόγες. Το σχολείο, όπου βρίσκονταν γυναίκες και παιδιά, λίγο έλειψε να πυρποληθεί, γεγονός που θα μετέτρεπε τη σφαγή σε απόλυτο αφανισμό. Όταν οι γυναίκες βγήκαν, αντίκρισαν τον λόφο γεμάτο νεκρούς. Η πόλη είχε χαθεί. Μαζί της, και ο κόσμος όπως τον γνώριζαν.
13 Δεκεμβρίου – Η μνήμη ως χρέος
Σήμερα, τα Καλάβρυτα δεν ζητούν εκδίκηση. Ζητούν μνήμη. Ο Τόπος Θυσίας και το Δημοτικό Μουσείο Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος θυμίζουν ότι το έγκλημα δεν ήταν τυχαίο, ούτε «παράπλευρη απώλεια». Ήταν πολιτική βίας. Και η λήθη θα ήταν η δεύτερη ήττα.
Δημοσίευση σχολίου