Il Caffè Strapazzato: Το ναπολιτάνικο espresso ως τελετουργία γεύσης

 

Η μοναδικότητα του ναπολιτάνικου espresso, η ποιότητα και η αξεπέραστη γεύση του, αναγνωρίζονται πολύ πέρα από τα όρια της πόλης και της ευρύτερης περιοχής της Νάπολης. Παρά τις επίμονες φωνές ορισμένων «δύσπιστων», που αρνούνται να αποδεχθούν τις ιδιαιτερότητες του ναπολιτάνικου καφέ, είναι απολύτως βάσιμο να υποστηρίξει κανείς ότι οι συγκρίσεις με άλλες μορφές espresso – ιταλικές ή διεθνείς – είναι αδόκιμες και ουσιαστικά άστοχες. Ο ναπολιτάνικος espresso είναι το αποτέλεσμα μιας μακραίωνης εξελικτικής πορείας γεύσεων, συνηθειών και πολιτισμικών πρακτικών.

Δεν υπάρχει ένας και μοναδικός τρόπος να πίνει κανείς καφέ· υπάρχουν πολλοί. Ούτε υπάρχει απόλυτη αλήθεια στη γεύση, όπως σοφά έλεγαν οι αρχαίοι: de gustibus non disputandum est. Ωστόσο, παραμένει αναμφισβήτητο γεγονός ότι όποιος, από οποιοδήποτε σημείο του κόσμου, έχει δοκιμάσει καφέ στη Νάπολη, διατηρεί όχι μόνο τη μνήμη ενός από τους πιο εύγευστους espresso, αλλά και την εμπειρία ενός βαθιά ριζωμένου πολιτισμικού τελετουργικού.

Διότι πράγματι πρόκειται για τελετουργία. Μια αλληλουχία μικρών, επαναλαμβανόμενων κινήσεων, που εκτελούνται καθημερινά από πελάτες και baristi: το ποτήρι νερό (αυστηρά δωρεάν) πριν από τον καφέ, για να καθαρίσει ο ουρανίσκος, το ανακάτεμα του καφέ με το κουταλάκι, ώστε να ενωθεί η παχύρρευστη, χαρακτηριστική κρέμα της ναπολιτάνικης ποικιλίας με το πιο υγρό σώμα του ροφήματος και, τέλος, η προσοχή να μη «καούν» τα χείλη από τη ζεστή κούπα.

Στο τελευταίο αυτό σημείο αξίζει μια διευκρίνιση: η παράδοση επιβάλλει ο καφές να σερβίρεται σε πολύ ζεστή κούπα, ώστε η στιγμή της κατανάλωσης να είναι έντονη και διεγερτική. Πίσω από αυτή τη συνήθεια υπάρχει και ένας τεχνικός λόγος: η θερμοκρασία της κούπας οφείλει να προσεγγίζει εκείνη του φρεσκοεκχυλισμένου καφέ, ώστε να αποφεύγεται το θερμικό σοκ που θα μπορούσε να αλλοιώσει το άρωμα και τη γεύση.

Για όσους, ωστόσο, δεν αγαπούν την καυτή κούπα, οι ναπολιτάνοι καφεποιοί επινόησαν μια ευρηματική λύση, δημιουργώντας ταυτόχρονα μια ξεχωριστή παραλλαγή του κλασικού espresso: τον Caffè Strapazzato. Με την προσθήκη μιας κρέμας από ζάχαρη και κακάο, ο καφές «χτυπιέται» γρήγορα με το κουταλάκι. Με το ίδιο κουταλάκι βρέχεται το χείλος της κούπας, ώστε να κρυώσει ελαφρά. Το αποτέλεσμα είναι ένας καφές πιο απαλός στην αίσθηση, χωρίς να χάνει τον έντονο χαρακτήρα του.

Ο strapazzato γνωρίζει ολοένα και μεγαλύτερη απήχηση στα ναπολιτάνικα καφέ και μάλιστα προτείνεται πλέον από ιαπωνικούς και κινεζικούς ταξιδιωτικούς οδηγούς ως εμπειρία που αξίζει να δοκιμάσει κανείς.

Έτσι, ο ναπολιτάνικος καφές συνεχίζει να εξελίσσεται, παραμένοντας πιστός στην παράδοση αλλά ανοιχτός στη φαντασία, αποδεικνύοντας ότι στη Νάπολη ο espresso δεν είναι απλώς ρόφημα· είναι πολιτισμός.