Η Alpha Bank ετοιμάζεται να ακολουθήσει τον δρόμο που ήδη χάραξαν η Eurobank και η Εθνική Τράπεζα: τη σιωπηλή μετατροπή των απλών καταθετικών λογαριασμών σε «λογαριασμούς προνομίων», με μηνιαία συνδρομή 0,50 έως 0,80 ευρώ. Άλλο ένα μικρό, αλλά σταθερό χαράτσι πάνω στην καθημερινή τραπεζική ανάγκη, σε μια χώρα με χαμηλούς μισθούς, ακριβή ζωή και σχεδόν μηδενικές αποδόσεις στις καταθέσεις.
Σύμφωνα με πληροφορίες, στις αρχές Φεβρουαρίου η Alpha Bank σκοπεύει να εντάξει το σύνολο των καταθετών της στο πρόγραμμα MyAlpha Benefit Base, με κόστος 0,80 ευρώ τον μήνα. Η τράπεζα διαφημίζει την κίνηση ως «διευκόλυνση συναλλαγών», προσφέροντας δωρεάν εμβάσματα, πληρωμές και εκδόσεις καρτών. Στην πράξη, όμως, πρόκειται για χρέωση υπηρεσιών που μέχρι χθες θεωρούνταν αυτονόητες.
Η δυνατότητα εξαίρεσης (opt-out) μέσω e-banking παρουσιάζεται ως δικλείδα ασφαλείας. Όμως η εμπειρία δείχνει ότι χιλιάδες πολίτες –ιδίως ηλικιωμένοι, χαμηλόμισθοι και ψηφιακά αποκλεισμένοι– είτε δεν θα ενημερωθούν επαρκώς είτε δεν θα μπουν ποτέ στη διαδικασία να «ξεγραφτούν». Έτσι, η συνδρομή γίνεται έμμεσος φόρος στην απλή κατοχή λογαριασμού.
Τραπεζικές πηγές παραδέχονται ότι οι νέοι πελάτες ενημερώνονται ήδη για τα συνδρομητικά πακέτα από το στάδιο ανοίγματος λογαριασμού, ενώ οι παλιοί μαθαίνουν σταδιακά, συχνά μέσα από ψιλά γράμματα ή γενικόλογες ειδοποιήσεις. Ακόμη παραμένει θολό αν η αναβάθμιση θα αφορά όλους ανεξαιρέτως τους λογαριασμούς ή αν θα υπάρξουν εξαιρέσεις. Η ασάφεια δεν είναι τυχαία· είναι μέρος της στρατηγικής.
Η Eurobank άνοιξε πρώτη τον δρόμο τον Αύγουστο του 2024, μετατρέποντας όλους τους απλούς λογαριασμούς σε My Blue Advantage, με συνδρομή 0,60 ευρώ (ή δωρεάν μόνο για όσους τη δηλώνουν ως κύρια τράπεζα). Λίγο αργότερα, η Εθνική Τράπεζα αναβάθμισε όλους τους λογαριασμούς ταμιευτηρίου σε Λογαριασμούς Προνομίων με χρέωση 0,80 ευρώ, χωρίς καμία εξαίρεση. Αντίθετα, Πειραιώς, CrediaBank και Optima Bank –τουλάχιστον προς το παρόν– δεν έχουν προχωρήσει σε μαζικές αυτόματες μετατροπές.
Αντιδράσεις και καταγγελίες
Οι πρακτικές αυτές έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις. Η ΕΚΠΟΙΖΩ κάνει λόγο για αδιαφανείς και παραπλανητικές ενέργειες, χαρακτηρίζοντάς τες καταχρηστικές και επικαλούμενη απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το βασικό ζήτημα είναι απλό: οι όροι των λογαριασμών αλλάζουν χωρίς ρητή, ενεργή συγκατάθεση των πελατών. Η σιωπή βαφτίζεται αποδοχή.
Τα στοιχεία του ΤΕΚΕ είναι αποκαλυπτικά: πάνω από επτά στους δέκα καταθέτες διατηρούν λογαριασμούς με υπόλοιπο κάτω των 1.000 ευρώ. Πρόκειται κυρίως για λογαριασμούς μισθοδοσίας, συντάξεων ή μικρών αποταμιεύσεων, συχνά ανενεργούς. Μετά τις κυβερνητικές παρεμβάσεις που περιόρισαν ορισμένες «λαϊκές» προμήθειες, οι τράπεζες φαίνεται να αναζητούν νέους τρόπους για να διασφαλίσουν σταθερά έσοδα — ακόμη κι αν αυτό σημαίνει να σπρώξουν τους πιο αδύναμους πελάτες εκτός συστήματος, οδηγώντας σε κλείσιμο λογαριασμών.
Συνδρομές παντού, αποδόσεις πουθενά
Τα τελευταία χρόνια, όλες οι συστημικές τράπεζες αναβάθμισαν τα συνδρομητικά τους πακέτα. Η Eurobank προσφέρει τη σειρά My Advantage (Blue, Silver, Gold, Platinum) με κόστος από 0,60 έως 10 ευρώ. Η Πειραιώς διαθέτει τα πακέτα Basic, Plus και Premium με χρεώσεις 2 έως 5 ευρώ. Η Εθνική Τράπεζα προωθεί τους λογαριασμούς Value και Value Plus, ενώ η Alpha Bank επενδύει στο MyAlpha Benefit (Base, Advanced, Unlimited).
Όλα αυτά συμβαίνουν τη στιγμή που το μέσο επιτόκιο ταμιευτηρίου στην Ελλάδα παραμένει καθηλωμένο στο 0,03%, όταν στην ευρωζώνη αγγίζει το 0,25%. Δηλαδή, οι καταθέτες όχι μόνο δεν κερδίζουν από τα χρήματά τους, αλλά καλούνται πλέον να πληρώνουν και για να τα διατηρούν στην τράπεζα.
Στην υπόλοιπη Ευρώπη, οι μηνιαίες χρεώσεις συχνά συνοδεύονται από ουσιαστικά υψηλότερα επιτόκια και πραγματικά ανταποδοτικές υπηρεσίες. Στην Ελλάδα, όμως, η «συνδρομητική τραπεζική» μοιάζει περισσότερο με οργανωμένη μεταφορά κόστους στους πολίτες, σε έναν κλάδο που επέστρεψε σε υψηλή κερδοφορία χάρη και στη δημόσια στήριξη των προηγούμενων ετών.
Το ερώτημα είναι πολιτικό και κοινωνικό: είναι η πρόσβαση σε έναν βασικό τραπεζικό λογαριασμό δικαίωμα ή προνόμιο επί πληρωμή; Και ποιος τελικά πληρώνει τον λογαριασμό της «εξυγίανσης» του τραπεζικού συστήματος; Συνήθως, οι ίδιοι και οι ίδιοι.
Δημοσίευση σχολίου