Η Νέα Επίδαυρος ως τόπος μνήμης και πολιτικής αυτογνωσίας | Η ομιλία του Αριστείδη Χατζή στην 204η Επέτειο της Α΄ Εθνοσυνέλευσης

 

Η Νέα Επίδαυρος δεν είναι ένας ακόμη ιστορικός τόπος. Είναι ένας τόπος γέννησης της ελληνικής πολιτικής συνείδησης. Εκεί, τον Ιανουάριο του 1822, η Α΄ Εθνοσυνέλευση των Ελλήνων διατύπωσε για πρώτη φορά το θεσμικό όραμα ενός ελεύθερου ελληνικού κράτους. Στον ίδιο αυτό χώρο, στις 10 Ιανουαρίου 2026, στο πλαίσιο των επίσημων εκδηλώσεων για την 204η επέτειο της Α΄ Εθνικής Συνέλευσης και της Ανεξαρτησίας της Ελλάδας, θα μιλήσει ο καθηγητής Αριστείδης Χατζής με θέμα:

«Από το Μεσολόγγι στην Επίδαυρο: Πώς διαμορφώθηκε ο γεωπολιτικός και ο θεσμικός προσανατολισμός του Ελληνικού Επαναστατικού κράτους».

Η ομιλία εντάσσεται σε ένα τριήμερο μνήμης και στοχασμού, που τελεί υπό την αιγίδα του Προέδρου της Δημοκρατίας και περιλαμβάνει ιστορικές εισηγήσεις, πολιτιστικές δράσεις και επίσημες τελετές. Όμως η παρουσία του Χατζή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα: δεν πρόκειται απλώς για μια ιστορική αναδρομή, αλλά για μια ερμηνεία του ελληνικού κράτους μέσα από τον φακό των θεσμών, του δικαίου και της διεθνούς του τοποθέτησης.

 

Ο Χατζής είναι από τους λίγους Έλληνες διανοούμενους που προσεγγίζουν την Επανάσταση όχι ως ρομαντικό έπος, αλλά ως πολιτικό εργαστήριο. Στην Επίδαυρο, εκεί όπου ψηφίστηκε το πρώτο Σύνταγμα του ελληνικού κράτους, το ερώτημα που τίθεται δεν είναι μόνο «πώς ελευθερωθήκαμε», αλλά τι είδους κράτος θελήσαμε να οικοδομήσουμε. Και εδώ ακριβώς εστιάζει η σκέψη του. 

Το Μεσολόγγι, που συνδέεται άρρηκτα με την ηρωική θυσία και την ευρωπαϊκή φιλελληνική κινητοποίηση, και η Επίδαυρος, που συνδέεται με τη θεσμική συγκρότηση, αποτελούν τους δύο πόλους της Επανάστασης: το πάθος και τον νόμο. Σύμφωνα με τον Χατζή, το ελληνικό επαναστατικό εγχείρημα δεν ήταν ένα τυφλό ξέσπασμα βίας, αλλά μια συνειδητή προσπάθεια ένταξης στον κόσμο των συνταγματικών, φιλελεύθερων κρατών της Ευρώπης.

 

Το Σύνταγμα της Επιδαύρου δεν ήταν διακοσμητικό. Κατοχύρωνε δικαιώματα, προέβλεπε διάκριση εξουσιών και, το σημαντικότερο, έθετε την εξουσία υπό περιορισμό. Αυτή η ριζοσπαστική για την εποχή επιλογή δείχνει ότι οι επαναστάτες είχαν πλήρη επίγνωση του τι σημαίνει πολιτική ελευθερία: όχι απλώς να διώξεις τον κατακτητή, αλλά να μην τον αντικαταστήσεις με έναν νέο δυνάστη.

 

Σε μια εποχή όπου η δημοκρατία δοκιμάζεται παγκοσμίως από τον λαϊκισμό, την αυταρχική νοοτροπία και τη θεσμική φθορά, η επιστροφή στην Επίδαυρο δεν είναι τελετουργική. Είναι βαθιά πολιτική. Όπως αναμένεται να υπογραμμίσει ο Χατζής, το ελληνικό κράτος γεννήθηκε με ευρωπαϊκό και φιλελεύθερο προσανατολισμό, όχι ως εθνοκεντρική κλειστή κοινότητα, αλλά ως μέλος μιας διεθνούς τάξης δικαίου. 

Η ομιλία του Αριστείδη Χατζή, το βράδυ του Σαββάτου, έρχεται να γεφυρώσει την ιστορία με το παρόν. Να υπενθυμίσει ότι η Ελλάδα δεν γεννήθηκε απλώς από μάχες, αλλά από ιδέες. Και ότι το μέλλον της, ακόμη και σήμερα, εξαρτάται από το αν θα παραμείνει πιστή σε εκείνο το πρώτο μεγάλο της στοίχημα: να είναι ένα κράτος ελευθερίας, δικαίου και θεσμικής αυτοσυγκράτησης.