Ο επισκέπτης που φτάνει σήμερα στο Καργκέζε δύσκολα φαντάζεται ότι κάτω από τα πέτρινα σπίτια και τους στενούς δρόμους κρύβεται μια από τις πιο παράξενες και συγκινητικές ιστορίες της ελληνικής διασποράς.
Όταν οι Μανιάτες πήραν τον δρόμο της θάλασσας
Στο δεύτερο μισό του 17ου αιώνα, η Μάνη δεν ήταν εύκολος τόπος για να ζήσει κανείς. Η βαριά φορολογία των Οθωμανών και οι ατελείωτες βεντέτες ανάμεσα σε οικογένειες έκαναν τη ζωή ασφυκτική. Έτσι, εκατοντάδες Μανιάτες από την περιοχή του Οιτύλου πήραν μια απόφαση που θα άλλαζε για πάντα τη μοίρα τους: να αφήσουν τη γη των προγόνων τους και να ακολουθήσουν τη θάλασσα προς τη Δύση.
Το 1675 τα καράβια τους έδεσαν στην Κορσική. Ήταν η δεύτερη φορά στην ιστορία που Έλληνες πατούσαν το νησί ως άποικοι, μετά τους Φωκαείς της αρχαιότητας. Η Δημοκρατία της Γένοβας, που τότε διοικούσε το νησί, τους δέχτηκε με όρους: όρκο πίστης, αναγνώριση του Πάπα — αλλά και μια σιωπηρή υπόσχεση πως θα μπορούσαν να κρατήσουν την ψυχή τους ελληνική.
Ξένοι ανάμεσα σε ξένους
Οι Μανιάτες εγκαταστάθηκαν σε εγκαταλειμμένες περιοχές και ξανάχτισαν χωριά που είχαν ερημώσει. Πανκόνε, Κορόνε, Ροντολίνι, Σαλίτσι, Μόντε Ρόσσο. Τα ονόματα ακούγονται σχεδόν σαν απόηχος της Πελοποννήσου.
Οι ντόπιοι Κορσικανοί, όμως, δεν τους είδαν ποτέ με καλό μάτι. Τους θεωρούσαν ξένους, κατώτερους, εισβολείς. Κι όμως, οι Έλληνες άντεξαν. Καλλιέργησαν τη γη, κράτησαν τη γλώσσα, τις εικόνες, τα έθιμα. Έχτισαν εκκλησίες και μεγάλωσαν παιδιά που μιλούσαν ελληνικά σε έναν τόπο που δεν ήταν Ελλάδα.
Το Καργκέζε γεννιέται στο χείλος του γκρεμού
Η μεγάλη αλλαγή ήρθε στα μέσα του 18ου αιώνα, όταν η Κορσική πέρασε στον έλεγχο της Γαλλίας. Ο νέος κυβερνήτης, Κόμης Μαρμπέφ, στάθηκε κάτι παραπάνω από προστάτης για τους Έλληνες. Ήταν φίλος τους.
Με δική του άδεια ιδρύθηκε το Καργκέζε, χτισμένο πάνω στο απόκρημνο ακρωτήριο του Πουντιγιόνε. Ένα χωριό φτιαγμένο από την αρχή, με σχέδιο — σπάνιο πράγμα για την Κορσική. Περίπου 120 σπίτια, όλα πληρωμένα από το Γαλλικό Στέμμα, δόθηκαν σε ελληνικές οικογένειες. Ο ίδιος ο Μαρμπέφ έχτισε έπαυλη εκεί, θέλοντας να βρίσκεται κοντά στους ανθρώπους που είχε δεθεί μαζί τους.
Μια μικρή ελληνική ακμή στη Μεσόγειο
Το 1775 το Καργκέζε έσφυζε από ζωή. Υπό την ηγεσία του Ζορζ-Μαρί Στεφανόπολι, Έλληνες από άλλα μέρη της Κορσικής συγκεντρώθηκαν στο νέο χωριό. Μέχρι το 1784, σχεδόν τετρακόσιοι Έλληνες ζούσαν εκεί, μιλούσαν τη γλώσσα τους, παντρεύονταν μεταξύ τους και κοίταζαν τη θάλασσα όπως οι πρόγονοί τους στη Μάνη. Όμως η ιστορία σπάνια αφήνει τις μικρές κοινότητες ήσυχες.
Πόλεμοι, φυγή και σιωπή
Η Γαλλική Επανάσταση, οι πόλεμοι, η βρετανική κατοχή της Κορσικής έφεραν ανασφάλεια. Πολλοί Έλληνες έφυγαν για να σωθούν. Άλλοι εγκαταστάθηκαν στο Αζαξιό, άλλοι ταξίδεψαν ακόμη πιο μακριά, μέχρι την Αλγερία.
Σιγά-σιγά, οι Κορσικανοί έγιναν πλειονότητα στο Καργκέζε. Από το 1830 ξεκίνησαν οι μεικτοί γάμοι. Η ελληνική γλώσσα άρχισε να σβήνει, πρώτα από τους δρόμους, ύστερα από τα σπίτια, τέλος από τις ψυχές.
Το 1934 είχαν απομείνει μόλις είκοσι ελληνόφωνοι. Ο τελευταίος πέθανε το 1976. Τριακόσια χρόνια μετά την άφιξη των πρώτων Μανιατών, η γλώσσα έσβησε, αλλά η μνήμη όχι.
Ο Άγιος Σπυρίδωνας και οι εικόνες που ταξίδεψαν
Ακόμη και σήμερα, στη μικρή κοιλάδα της Μουργκάνα, στέκει η ελληνική καθολική εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα. Χτίστηκε αργά, από το 1852 έως το 1876, και μέσα της φυλάσσει εικόνες που διέσχισαν τη Μεσόγειο μαζί με τους πρώτους αποίκους.
Οι Τρεις Ιεράρχες, ζωγραφισμένοι με τέμπερα σε ξύλο στα τέλη του 17ου αιώνα, μοιάζουν να κοιτούν τον επισκέπτη σαν να του θυμίζουν από πού ξεκίνησαν όλα.
Ένα χωριό ανάμεσα σε δύο κόσμους
Σήμερα, το Καργκέζε είναι ήσυχο, φωτεινό, με θέα που κόβει την ανάσα. Δεν θα ακούσεις ελληνικά στους δρόμους του. Θα νιώσεις όμως κάτι παράξενο, σαν ο τόπος να θυμάται.
Ίσως αυτό είναι το Καργκέζε: ένα κομμάτι της Μάνης που έμαθε να ζει μακριά από τη Μάνη, χωρίς ποτέ να την ξεχάσει.
Δημοσίευση σχολίου