Το γκι, γνωστό στη βοτανική ως Viscum album και στην ελληνική παράδοση ως ιξός, βίσκον ή μηλιός, είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα φυτά των Χριστουγέννων. Κρεμασμένο πάνω από πόρτες και κατώφλια, συνοδεύεται από το έθιμο του φιλιού και της συμφιλίωσης. Όμως πίσω από αυτή τη γιορτινή εικόνα κρύβεται μια μακραίωνη ιστορία, που ξεκινά από την αρχαιότητα και φτάνει ως τις μέρες μας, συνδέοντας το γκι με τη γονιμότητα, τη ζωή και το υπερφυσικό.
Το γκι είναι ένας ημιπαρασιτικός θάμνος που φυτρώνει πάνω σε δέντρα, απορροφώντας από αυτά νερό και θρεπτικά στοιχεία. Αυτή η «παράξενη» μορφή ζωής, ούτε πλήρως ανεξάρτητη ούτε εντελώς εξαρτημένη, το έκανε από νωρίς να θεωρείται φυτό με μυστικές δυνάμεις. Στην αρχαία ελληνική και ρωμαϊκή γραμματεία, ο Αριστοτέλης και ο Θεόφραστος το αναφέρουν ως ιδιόμορφο βοτανικό φαινόμενο, ενώ ο Ιπποκράτης και αργότερα ο Πλίνιος το συνδέουν με φαρμακευτικές και αποτρεπτικές ιδιότητες. Ο Παράκελσος, τον 16ο αιώνα, θα το εντάξει στα αλχημιστικά του πειράματα, θεωρώντας το φυτό-κλειδί για τη θεραπεία και την αναγέννηση.
Στη δυτική Ευρώπη, όμως, το γκι απέκτησε σχεδόν μυθική διάσταση μέσα από τη θρησκεία των Κελτών. Για τους Δρυΐδες, τους ιερείς και σοφούς των αρχαίων αυτών λαών, ο ιξός ήταν το πιο ιερό από όλα τα φυτά, ιδίως όταν φύτρωνε πάνω στη βελανιδιά, το ιερό τους δέντρο. Πίστευαν ότι ενώνει τον ουρανό με τη γη και τον κόσμο των ζωντανών με τον Κάτω Κόσμο. Στις 23 Δεκεμβρίου, ημέρα αφιερωμένη στον ιξό στο κέλτικο ημερολόγιο, τελούσαν μεγάλες τελετές: οι Δρυΐδες έκοβαν το γκι με χρυσά δρεπάνια και το μοίραζαν ως φυλαχτό ζωής και καλοτυχίας.
Κατά τον Μεσαίωνα, σε μια εποχή φόβου και δεισιδαιμονιών, το γκι μετατράπηκε σε φυτικό φυλαχτό. Κρεμασμένο στα σπίτια, υποτίθεται ότι απέτρεπε τα κακά πνεύματα, τις μάγισσες και τις αρρώστιες. Η προστατευτική του δύναμη παρέμεινε ζωντανή στη λαϊκή φαντασία, ακόμα και όταν οι παγανιστικές δοξασίες υποχώρησαν μπροστά στον Χριστιανισμό.
Η σύνδεση του γκι με τα Χριστούγεννα οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στους Ρωμαίους και στα Saturnalia, τις χειμερινές γιορτές προς τιμήν του Κρόνου. Εκείνη την περίοδο, αντάλλασσαν κλαδιά γκι ως σύμβολα ειρήνης και φιλίας. Αργότερα, χριστιανικές παραδόσεις έπλεξαν νέους μύθους: το γκι θεωρήθηκε «αγκάθι του Χριστού» και φυτό που φέρνει ευλογία σε όσους περνούν από κάτω του.
Έτσι, το ταπεινό αυτό φυτό, από ιερό σύμβολο των Δρυΐδων και βοτανικό θαύμα της αρχαιότητας, έγινε το κατεξοχήν χριστουγεννιάτικο έμβλημα της αγάπης και της συμφιλίωσης. Κάθε φιλί κάτω από το γκι δεν είναι απλώς ένα ρομαντικό έθιμο, αλλά η συνέχεια μιας παράδοσης χιλιάδων ετών που υμνεί τη ζωή, την τύχη και την ανθρώπινη επαφή.
Δημοσίευση σχολίου